Strona główna  /  Wynagrodzenia  /  Kiedy przysługuje odprawa pracownicza?

Kiedy przysługuje odprawa pracownicza?

Data publikacji: 2026-11-17
Pracownik w biurze

Odprawa pracownicza przysługuje przede wszystkim wtedy, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób, a umowa o pracę zostaje rozwiązana z przyczyn niedotyczących pracownika, takich jak likwidacja stanowiska, reorganizacja lub redukcja zatrudnienia. Wysokość świadczenia wynosi jedną, dwie albo trzy miesięczne pensje, zależnie od stażu pracy, z limitem 15-krotności minimalnego wynagrodzenia.

Kiedy przysługuje odprawa?

Prawo do odprawy z tytułu zwolnienia wynika z ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, nazywanej ustawą o zwolnieniach grupowych. Obejmuje ona nie tylko zwolnienia grupowe. Odprawa może należeć się także przy zwolnieniu indywidualnym, jeżeli spełnione są wszystkie warunki ustawowe.

Znaczenie ma rzeczywista przyczyna rozwiązania umowy, a nie sama nazwa procedury. Jeżeli pracodawca kończy zatrudnienie z powodu reorganizacji, likwidacji stanowiska, trudności ekonomicznych, redukcji etatów albo automatyzacji, a powód ten nie dotyczy pracownika, odprawa może być należna.

Jakie warunki trzeba spełnić?

Do otrzymania odprawy ustawowej potrzebne jest łączne spełnienie kilku przesłanek:

  • Umowa o pracę – świadczenie nie wynika z samej pracy na rzecz firmy, lecz z zatrudnienia pracowniczego. Przy umowie zlecenia, umowie o dzieło albo innej umowie cywilnoprawnej odprawa ustawowa nie przysługuje.
  • Co najmniej 20 pracowników – pracodawca musi osiągać ustawowy próg zatrudnienia. Przy firmie zatrudniającej mniej niż 20 osób ustawa o zwolnieniach grupowych nie daje prawa do tej odprawy.
  • Przyczyna po stronie pracodawcy – powód rozwiązania umowy musi dotyczyć organizacji lub sytuacji firmy, a nie zachowania albo winy pracownika.
  • Wyłączność przyczyny przy zwolnieniu indywidualnym – jeżeli obok przyczyny leżącej po stronie pracodawcy występuje istotna przyczyna dotycząca pracownika, prawo do odprawy może nie powstać.

Porozumienie stron samo w sobie nie wyklucza odprawy. Jeżeli inicjatywa wyszła od pracodawcy, a porozumienie jest związane na przykład z likwidacją stanowiska lub redukcją zatrudnienia, świadczenie może być należne. Gdy to pracownik zaproponował zakończenie umowy, odprawa ustawowa co do zasady nie przysługuje.

Ile wynosi odprawa?

Wysokość odprawy zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Przy ustalaniu kwoty stosuje się zasady obowiązujące przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Oznacza to, że trzeba uwzględnić składniki wynagrodzenia zgodnie z regułami właściwymi dla ekwiwalentu, a nie tylko samą pensję zasadniczą.

Jaki staż pracy? Wysokość odprawy Przykład podstawy
Mniej niż 2 lata 1-miesięczne wynagrodzenie Jedna miesięczna podstawa obliczona według zasad dla ekwiwalentu urlopowego
Od 2 do 8 lat 2-miesięczne wynagrodzenie Dwie miesięczne podstawy obliczone według tych samych zasad
Powyżej 8 lat 3-miesięczne wynagrodzenie Trzy miesięczne podstawy obliczone według tych samych zasad

Odprawa nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Zgodnie z przekazanymi założeniami dla 2026 roku limit wynosi 72 090 zł brutto. Przy ustalaniu stażu mogą mieć znaczenie wcześniejsze okresy zatrudnienia, jeżeli doszło do przejścia zakładu pracy lub następstwa prawnego pracodawcy.

Kiedy odprawa nie przysługuje?

Samo zakończenie zatrudnienia nie oznacza automatycznego prawa do świadczenia. Odprawa ustawowa najczęściej nie przysługuje w następujących sytuacjach:

  • pracownik sam składa wypowiedzenie,
  • pracownik proponuje rozwiązanie umowy za porozumieniem stron,
  • umowa na czas określony kończy się z upływem okresu, na który została zawarta,
  • pracownik zostaje zwolniony dyscyplinarnie z przyczyn leżących po jego stronie,
  • pracodawca zatrudnia mniej niż 20 osób,
  • zatrudnienie odbywało się na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Przy porozumieniu stron trzeba sprawdzić treść dokumentu, inicjatywę zakończenia zatrudnienia oraz przyczynę rozstania. Sama zgoda pracownika na porozumienie nie pozbawia go odprawy, jeśli dokument dotyczy redukcji zatrudnienia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

W jakiej sytuacji rozwiązano umowę? Czy odprawa ustawowa przysługuje? Co ma znaczenie?
Wypowiedzenie przez pracodawcę z powodu likwidacji stanowiska Tak, jeśli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób Przyczyna musi rzeczywiście dotyczyć pracodawcy
Porozumienie stron z inicjatywy pracodawcy podczas reorganizacji Może przysługiwać Liczą się inicjatywa i rzeczywisty powód zakończenia umowy
Wypowiedzenie złożone przez pracownika Nie Rozwiązanie następuje z inicjatywy pracownika
Zwolnienie dyscyplinarne Nie Przyczyna leży po stronie pracownika
Umowa zlecenia lub umowa o dzieło Nie na podstawie ustawy Nie jest to stosunek pracy

Odprawa ustawowa a emerytalno-rentowa

Odprawa emerytalno-rentowa to inne świadczenie niż odprawa z tytułu zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika. Przysługuje pracownikowi, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę albo rentę. Nie wymaga, aby pracodawca zatrudniał co najmniej 20 osób, ani aby inicjatywa zakończenia umowy wyszła od pracodawcy. Jej minimalna wysokość odpowiada jednomiesięcznemu wynagrodzeniu, a świadczenie co do zasady można otrzymać tylko raz.

Odrębnym świadczeniem jest odprawa pośmiertna, wypłacana uprawnionym członkom rodziny zmarłego pracownika w przypadkach określonych w Kodeksie pracy. Nie jest ona odprawą za utratę pracy.

Przed oceną prawa do wypłaty sprawdź treść wypowiedzenia albo porozumienia, liczbę pracowników zatrudnianych przez firmę oraz dokumentację kadrową. Jeżeli pracodawca odmawia wypłaty mimo spełnienia warunków, znaczenie mogą mieć także regulamin wynagradzania, układ zbiorowy i inne dokumenty dotyczące zatrudnienia.


Tekst ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani wiążącej interpretacji przepisów. Ocena prawa do odprawy wymaga analizy konkretnej dokumentacji i okoliczności rozwiązania umowy.

Redakcja agape.com.pl

Agape to poradnik z zakresu prawa pracy. Wyjaśniamy zasady umów o pracę, urlopów, wynagrodzeń i zwolnień lekarskich, a także rozliczania czasu pracy w różnych wymiarach etatu. Opisujemy obowiązki pracodawcy, np. przy badaniach lekarskich. Podpowiadamy, jak wejść do zawodu w kadrach i płacach. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?