Nie. Trzecia umowa o pracę na czas określony nie staje się automatycznie umową na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 251 Kodeksu pracy obowiązuje zasada 3 umów i 33 miesięcy. Trzecia umowa może być nadal terminowa, jeżeli nie przekroczono łącznego limitu 33 miesięcy. Umowa bezterminowa powstaje z mocy prawa po przekroczeniu któregokolwiek z tych limitów.
Jak działa zasada 3 umów i 33 miesięcy?
Limity dotyczą umów o pracę na czas określony zawartych między tym samym pracownikiem i tym samym pracodawcą. Liczy się zarówno liczba umów, jak i łączny okres zatrudnienia terminowego. Nie ma przy tym znaczenia nazwa stanowiska, wymiar etatu ani rodzaj wykonywanych zadań.
| Rodzaj limitu | Wartość graniczna | Konsekwencja po przekroczeniu |
|---|---|---|
| Limit ilościowy | 3 umowy na czas określony | Czwarta umowa jest traktowana jako zawarta na czas nieokreślony od dnia jej zawarcia. |
| Limit czasowy | 33 miesiące łącznie | Zatrudnienie na czas nieokreślony powstaje od dnia następującego po upływie 33 miesięcy. |
Oba limity działają niezależnie. Jeżeli pracownik ma dopiero jedną lub dwie umowy, ale ich łączny czas przekroczył 33 miesiące, dalsze zatrudnienie nie może być traktowane jako terminowe. Z kolei po wykorzystaniu trzech umów kolejna umowa powinna być bezterminowa, nawet gdy wcześniejsze kontrakty trwały łącznie krócej niż 33 miesiące.
Przerwy między umowami nie zerują wykorzystanego limitu. Przy ponownym zatrudnieniu przez tego samego pracodawcę trzeba więc uwzględnić wcześniejsze umowy na czas określony i okresy ich trwania.
Co nie wlicza się do limitów?
Nie każda umowa terminowa obciąża limit wynikający z art. 251 Kodeksu pracy. Najczęściej mylona z umową na czas określony jest umowa na okres próbny. To odrębny rodzaj umowy o pracę, dlatego nie wlicza się ani do limitu trzech umów, ani do limitu 33 miesięcy.
Z ograniczeń mogą być wyłączone także umowy zawarte:
- W celu zastępstwa pracownika – na czas jego usprawiedliwionej nieobecności.
- Do pracy dorywczej lub sezonowej – gdy czasowy charakter zadań uzasadnia termin zatrudnienia.
- Na okres kadencji – gdy zatrudnienie jest związane z pełnieniem funkcji przez określony czas.
- Z powodu obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy – pod warunkiem że umowa rzeczywiście odpowiada okresowemu zapotrzebowaniu i właściwie wskazuje te przyczyny.
W przypadku powołania się na obiektywne przyczyny pracodawca powinien opisać je w umowie oraz zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy w terminie 5 dni roboczych od jej zawarcia. Samo ogólne wpisanie, że występują „obiektywne przyczyny”, nie przesądza jeszcze o prawidłowym zastosowaniu wyjątku.
Co zrobić, gdy pracodawca uznaje, że umowa wygasła?
Jeżeli z wyliczenia wynika, że przekroczono limit 33 miesięcy albo pracodawca zawarł czwartą umowę na czas określony, a mimo to odmawia dalszego zatrudnienia, pracownik powinien działać bez zwłoki:
- Wyślij pracodawcy pisemne wezwanie do dopuszczenia do pracy i wskaż, że zatrudnienie powinno być traktowane jako bezterminowe na podstawie art. 251 Kodeksu pracy.
- Zbierz kopie wszystkich umów, aneksów, świadectw pracy oraz dokumentów potwierdzających daty rozpoczęcia i zakończenia zatrudnienia.
- Sprawdź osobno, czy któraś z umów była umową na okres próbny albo korzystała z ustawowego wyjątku.
- Jeżeli pracodawca nadal odmawia dopuszczenia do pracy, rozważ wniesienie sprawy do sądu pracy, w szczególności o ustalenie istnienia stosunku pracy i związane z tym roszczenia.
Najpierw policz umowy na czas określony i łączny okres ich trwania. Sama nazwa „trzecia umowa” nie przesądza o jej bezterminowym charakterze.
W razie sporu znaczenie ma także treść dokumentów i rzeczywisty cel zawarcia umowy. Jeżeli pracodawca powołuje się na wyjątek, pracownik może kwestionować jego zastosowanie, gdy przyczyna jest pozorna albo nie odpowiada faktycznym warunkom zatrudnienia.
Odrębną kwestią może być ochrona przedemerytalna z art. 39 Kodeksu pracy. Dotyczy ona przede wszystkim wypowiedzenia umowy pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego i który spełnia ustawowe warunki. Nie zmienia jednak automatycznie zasad liczenia limitów umów terminowych.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie dotyczącej statusu konkretnej umowy, dopuszczenia do pracy lub roszczeń wobec pracodawcy warto skonsultować dokumenty z prawnikiem albo Państwową Inspekcją Pracy.