Jakie są obowiązki pracodawcy podczas upałów?

Podczas upałów pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Po przekroczeniu 28°C w pomieszczeniu albo 25°C na otwartej przestrzeni ma obowiązek bezpłatnie udostępnić napoje, dostępne przez całą zmianę. Może także wprowadzić dodatkowe przerwy, skrócić czas pracy bez obniżenia wynagrodzenia, zmienić organizację zadań lub zapewnić chłodniejsze miejsce odpoczynku.

Progi temperatury i obowiązki pracodawcy

W 2026 roku przepisy nie ustanawiają jednej maksymalnej temperatury, przy której każdy pracownik musi zostać odsunięty od pracy. Określają jednak wartości uruchamiające konkretne obowiązki BHP. Najważniejsze z nich przedstawia tabela:

Obowiązek zapewnienia napojów wynika z przepisów o profilaktycznych posiłkach i napojach. Napoje powinny być dostępne w ilości odpowiadającej potrzebom pracowników. Sama klimatyzacja nie zwalnia z tego wymogu, jeżeli temperatura na stanowisku nadal przekracza właściwy próg.

Przy pracy w mikroklimacie gorącym, na przykład w pobliżu źródeł intensywnego ciepła, mogą być wymagane napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy. Ocenę takich warunków przeprowadza się z uwzględnieniem obciążenia termicznego, między innymi wskaźnika WBGT.

Jak pracodawca może ograniczyć skutki upału?

Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę do organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki. Wysoka temperatura, nasłonecznienie, wilgotność i wysiłek fizyczny powinny zostać uwzględnione przy ocenie ryzyka zawodowego. Pracodawca może zastosować między innymi następujące rozwiązania:

• Skrócenie czasu pracy – pracodawca może zakończyć zmianę wcześniej albo zmniejszyć jej wymiar bez obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi.
• Dodatkowe przerwy regeneracyjne – szczególnie przy pracy fizycznej, na słońcu lub w pomieszczeniach, w których szybko rośnie temperatura.
• Wentylacja i klimatyzacja – urządzenia powinny być sprawne, czyste i regularnie serwisowane, a nawiew nie powinien być kierowany bezpośrednio na pracowników.
• Ochrona przed słońcem – rolety, żaluzje, zacienienie stanowisk oraz miejsca odpoczynku osłonięte przed bezpośrednim nasłonecznieniem.
• Zmiana organizacji pracy – przesunięcie najcięższych zadań na chłodniejsze godziny, rotacja pracowników i ograniczenie pracy w pełnym słońcu.
• Praca zdalna – może być rozwiązaniem, gdy pozwala na to rodzaj obowiązków i spełnione są warunki określone w przepisach o pracy zdalnej.

Nie każde z tych działań jest automatycznym obowiązkiem po przekroczeniu konkretnej temperatury. Pracodawca nie może jednak ignorować sytuacji, w której warunki pracy realnie zwiększają zagrożenie dla zdrowia. Przy pracy na zewnątrz powinien zapewnić także możliwość odpoczynku w cieniu lub pod zadaszeniem, nakrycie głowy i środki ograniczające ekspozycję na promieniowanie słoneczne, jeżeli wynikają one z oceny ryzyka.

Co zrobić, gdy temperatura szybko rośnie?

Pracodawca może zastosować prostą procedurę organizacyjną, która pozwala zareagować zanim upał doprowadzi do zasłabnięcia lub wypadku:

1. Zmierz temperaturę na stanowisku pracy, a przy pracy na zewnątrz oceń także nasłonecznienie i obciążenie fizyczne.
2. Sprawdź, czy został przekroczony próg powodujący obowiązek zapewnienia napojów.
3. Udostępnij napoje przez całą zmianę i zapewnij miejsce odpoczynku, najlepiej zacienione lub chłodniejsze.
4. Ogranicz najbardziej obciążające zadania, wprowadź rotację albo dodatkowe przerwy.
5. Zareaguj natychmiast, gdy pracownik zgłasza osłabienie, zawroty głowy, nudności, skurcze mięśni lub dezorientację.

Czy napoje można zastąpić pieniędzmi?

Nie. Napoje muszą zostać faktycznie udostępnione pracownikom. Wypłata dodatku lub ekwiwalentu pieniężnego nie zastępuje tego obowiązku. Pracodawca powinien zadbać, aby napoje były dostępne na miejscu i przez cały czas wykonywania pracy.

W praktyce najczęściej będzie to woda spełniająca wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia. Rodzaj napoju powinien odpowiadać warunkom pracy. Przy znacznym wysiłku fizycznym lub pracy w mikroklimacie gorącym sama woda może nie wystarczyć, jeżeli przepisy wymagają napojów wzbogaconych.

Czy istnieje maksymalna temperatura pracy?

W 2026 roku nie ma ogólnego ustawowego limitu temperatury w pomieszczeniach pracy, po którego przekroczeniu każdy pracodawca musi automatycznie przerwać pracę. Przepisy określają przede wszystkim dolne wartości temperatury oraz obowiązki ochronne, takie jak napoje, wymiana powietrza i zabezpieczenie przed nadmiernym nasłonecznieniem.

Wyjątek dotyczy młodocianych. Nie mogą oni wykonywać pracy w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30°C, a wilgotność względna powietrza przekracza 65%. Jest to szczególna ochrona tej grupy, a nie ogólny limit obowiązujący wszystkich pracowników.

Zapowiadane przepisy z limitem 35°C w pomieszczeniach oraz dodatkowymi wartościami dla ciężkiej pracy na zewnątrz pozostają projektem planowanym najwcześniej na 2027 rok. Nie można traktować ich jako obowiązującego prawa w 2026 roku.

Co grozi za naruszenie obowiązków?

Brak napojów mimo przekroczenia właściwego progu, niewłaściwa organizacja pracy lub inne naruszenia zasad BHP mogą zostać uznane za wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Na podstawie Kodeksu pracy grozi za nie grzywna od 1 000 do 30 000 zł.

Państwowa Inspekcja Pracy może sprawdzić między innymi dostępność napojów, warunki panujące na stanowiskach, organizację przerw oraz sposób ograniczania ryzyka cieplnego. W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracownik może powstrzymać się od pracy na zasadach określonych w art. 210 Kodeksu pracy, po niezwłocznym zawiadomieniu przełożonego.

Najważniejsza zasada jest prosta: napoje po przekroczeniu progów temperatury są obowiązkowe, natomiast skrócenie czasu pracy i dodatkowe przerwy pozostają narzędziami organizacji pracy, które pracodawca powinien zastosować, gdy wymagają tego warunki i ocena ryzyka.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy prawnej ani oceny ryzyka zawodowego w konkretnym zakładzie pracy.