Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi–ojcu wychowującemu dziecko w wymiarze do 2 tygodni, czyli 14 dni kalendarzowych. Można wykorzystać go jednorazowo albo w dwóch częściach, najpóźniej do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Wniosek trzeba złożyć co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, a pracodawca powinien go uwzględnić.
Czym jest urlop ojcowski i komu przysługuje?
Urlop ojcowski to samodzielne uprawnienie pracownika–ojca wychowującego dziecko. Nie zależy od tego, czy matka dziecka pracuje, korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Przysługuje osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę, niezależnie od wymiaru etatu i rodzaju umowy.
Podstawę prawną stanowi Kodeks pracy, w szczególności przepisy dotyczące urlopu ojcowskiego. Za okres korzystania z tego urlopu ubezpieczonemu przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.
Wymiar i terminy wykorzystania urlopu ojcowskiego
Urlop ojcowski można wykorzystać do dnia poprzedzającego pierwsze urodziny dziecka. W przypadku dziecka przysposobionego termin liczy się od uprawomocnienia postanowienia o przysposobieniu, przy czym urlop można wykorzystać nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.
| Parametr | Zasada |
|---|---|
| Wymiar | Do 2 tygodni, czyli 14 dni kalendarzowych. |
| Termin wykorzystania | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia, a przy adopcji zgodnie z odrębnym terminem ustawowym. |
| Podział | Jednorazowo albo w maksymalnie 2 częściach. |
| Długość części | Każda część musi obejmować co najmniej 1 tydzień, czyli 7 dni kalendarzowych. |
| Termin wniosku | Co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. |
„Tydzień” urlopu oznacza 7 dni kalendarzowych, a nie 5 dni roboczych. Jeżeli urlop zostanie podzielony, każda z dwóch części musi trwać co najmniej tydzień. Niewykorzystana część przepada po upływie ustawowego terminu.
Urlop może zostać przerwany, jeżeli dziecko wymaga hospitalizacji. W takiej sytuacji zastosowanie mają odpowiednie przepisy dotyczące urlopu macierzyńskiego.
Jak złożyć wniosek o urlop ojcowski?
Wniosek można złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej. Powinien wskazywać pracownika oraz okres, w którym ma być wykorzystywany urlop albo jego część. Procedura wygląda następująco:
- Zaplanuj termin urlopu w granicach okresu, w którym dziecko nie ukończyło jeszcze 12. miesiąca życia.
- Złóż wniosek pracodawcy co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
- Dołącz dokumenty potwierdzające urodzenie dziecka oraz wymagane oświadczenie.
- Wykorzystaj urlop w zatwierdzonym okresie, jednorazowo albo w jednej z dwóch części.
- Po zakończeniu urlopu wróć na dotychczasowe stanowisko albo stanowisko równorzędne na warunkach nie mniej korzystnych.
Do wniosku należy dołączyć dokumenty zależnie od sytuacji pracownika:
- odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo kopię tego dokumentu
- zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie dziecka, jeżeli został wydany poza Polską
- prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu dziecka, gdy wniosek dotyczy dziecka adoptowanego
- oświadczenie o tym, czy pracownik korzystał już z urlopu ojcowskiego albo jego części
Pracodawca ma obowiązek uwzględnić prawidłowy wniosek złożony w wymaganym terminie. Jeżeli pracownik zachowa krótsze niż 7 dni wyprzedzenie, pracodawca może odmówić udzielenia urlopu w podanym terminie.
Czy urlop ojcowski chroni przed zwolnieniem?
Ochrona rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku, a jeżeli wniosek został złożony prawidłowo – obejmuje także okres poprzedzający rozpoczęcie urlopu. Do końca urlopu pracodawca co do zasady nie może przygotowywać wypowiedzenia, wypowiedzieć umowy ani rozwiązać jej bez wypowiedzenia.
Po powrocie pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeżeli nie jest to możliwe, musi zaproponować stanowisko równorzędne i warunki nie mniej korzystne niż te, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu.
Ochrona nie ma charakteru bezwzględnego. Wyjątki dotyczą przede wszystkim sytuacji, w których możliwe jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, oraz przypadków upadłości lub likwidacji pracodawcy:
- zwolnienie dyscyplinarne może nastąpić w przypadkach dopuszczonych przez Kodeks pracy
- rozwiązanie umowy może być możliwe w razie upadłości pracodawcy
- wyjątek może dotyczyć także likwidacji pracodawcy
- w określonych sytuacjach wymagane jest uzgodnienie działania z zakładową organizacją związkową
W razie sporu to pracodawca musi wykazać, że wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie wyjątku od ochrony.
Najważniejsze dla pracownika są trzy terminy: 2 tygodnie wymiaru urlopu, 7 dni kalendarzowych w jednej części oraz 7 dni wyprzedzenia przy składaniu wniosku. Urlop trzeba zaplanować przed upływem terminu związanego z wiekiem dziecka, ponieważ po jego przekroczeniu niewykorzystane uprawnienie nie może zostać zrealizowane.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu z pracodawcą lub nietypowej sytuacji rodzinnej warto skonsultować się z prawnikiem albo właściwym organem zajmującym się prawem pracy.
