Gdzie złożyć wniosek z15a?

Masz zwolnienie na opiekę nad dzieckiem i zastanawiasz się, gdzie złożyć wniosek Z-15A, żeby dostać pieniądze z ZUS? Gubisz się w tym, czy dokument oddać pracodawcy, czy od razu wysłać do urzędu? Z tego artykułu dowiesz się, gdzie złożyć Z-15A, jaką drogę wybrać i co przygotować, żeby zasiłek opiekuńczy został wypłacony bez problemów.

Czym jest wniosek Z-15A i kiedy go używasz?

Formularz ZUS Z-15A to oficjalny „Wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem”. Składasz go wtedy, gdy chcesz dostać płatne zwolnienie z pracy za czas osobistej opieki nad dzieckiem. Dokument dotyczy zarówno osób zatrudnionych na etat, jak i przedsiębiorców zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego.

Po Z-15A sięgasz, gdy opiekujesz się: zdrowym dzieckiem do 8 lat, chorym dzieckiem, a także dzieckiem z niepełnosprawnościami – nawet do ukończenia przez nie 18 lat. Formularz stosuje się także w szczególnej sytuacji nowo narodzonego dziecka (do 8 tygodni od porodu), gdy matka jest ubezpieczona i na przykład przebywa w szpitalu, porzuciła dziecko, ma orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji lub znaczny stopień niepełnosprawności.

Kto ma prawo złożyć Z-15A?

Prawo do zasiłku opiekuńczego ma każda osoba zgłoszona do ubezpieczenia chorobowego. Nie ma znaczenia, czy robisz to obowiązkowo jako pracownik, czy dobrowolnie jako przedsiębiorca. W praktyce formularz składa najczęściej rodzic, ale w pewnych sytuacjach może to być też inny członek rodziny, który faktycznie zajmuje się dzieckiem i mieszka z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Przepisy nie wyznaczają sztywnego terminu na złożenie wniosku Z-15A. Opłaca się jednak zrobić to jak najszybciej, bo prawo do zasiłku ma swoje ograniczenia. Po 6 miesiącach od zakończenia zwolnienia lekarskiego ZUS może odmówić wypłaty świadczenia, nawet jeśli samo zwolnienie dotyczyło opieki nad dzieckiem.

Na jakie sytuacje składasz Z-15A?

Wniosek Z-15A stosuje się zarówno przy nagłej chorobie dziecka, jak i typowej opiece nad maluszkiem do 8 lat, gdy np. zamknięte jest przedszkole lub żłobek. Dokument obejmuje także opiekę nad dzieckiem z orzeczeniem o niepełnosprawności albo znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy zaistnieje konieczność stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby.

Osobny druk Z-15B przeznaczony jest dla sytuacji, gdy opiekę sprawujesz nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko. Jeśli więc chodzi wyłącznie o dziecko – zawsze sięgasz po formularz Z-15A.

Gdzie złożyć wniosek Z-15A?

Najczęstsze pytanie brzmi właśnie tak: gdzie fizycznie trafić z drukiem Z-15A? Odpowiedź zależy od tego, kto wypłaca zasiłek opiekuńczy – ZUS czy pracodawca działający w jego imieniu – oraz czy korzystasz z konta na PUE ZUS.

Portal PUE ZUS

Wielu osobom najwygodniej jest złożyć Z-15A przez Internet. Jeśli masz profil na PUE ZUS, możesz wypełnić wniosek elektronicznie i przesłać go bez wizyty w urzędzie. Do wniosku podajesz te same dane, które znalazłyby się na papierowej wersji, a dokument od razu trafia do systemu ZUS.

PUE ZUS przydaje się także lekarzom i pracodawcom. Lekarz wysyła zwolnienie e-ZLA bezpośrednio do ZUS i do płatnika składek, o ile ten ma założony profil. Gdy pracodawca nie ma konta na PUE, musisz przekazać mu wydruk e-ZLA, a dopiero potem składać Z-15A u pracodawcy lub w ZUS, zależnie od tego, kto wypłaca świadczenie.

Placówka lub wysyłka do ZUS

Jeśli nie chcesz lub nie możesz korzystać z PUE, wniosek można złożyć tradycyjnie. Wydrukowany i podpisany druk Z-15A przekażesz w terenowej jednostce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo wyślesz pocztą na adres właściwej placówki. Z takiej drogi częściej korzystają przedsiębiorcy, którzy sami dla siebie są płatnikiem składek.

Do ZUS trafia także komplet dokumentów, gdy Twój pracodawca nie wypłaca zasiłków w imieniu ZUS. Wtedy oddajesz mu zwolnienie lekarskie oraz wymagane zaświadczenia, a on przekazuje do ZUS m.in. druk Z-3 lub Z-3a. Ty natomiast możesz wysłać wniosek Z-15A bezpośrednio albo złożyć go u płatnika składek, który ma obowiązek przesłać komplet w ciągu 7 dni.

Złożenie wniosku Z-15A u pracodawcy

Istotna jest sytuacja w firmach, które zatrudniają powyżej 20 pracowników. Taki pracodawca często sam wypłaca zasiłki w imieniu ZUS. Wtedy wniosek Z-15A składasz nie w ZUS, ale u pracodawcy. On na podstawie Twoich danych ustala prawo do świadczenia i dokonuje wypłaty, rozliczając to później z ZUS.

Gdy pracodawca wypłaca zasiłki, przekazujesz mu zarówno zwolnienie lekarskie (wydruk e-ZLA lub zaświadczenie w trybie alternatywnym), jak i wypełniony wniosek Z-15A. Płatnik składek ma obowiązek uzupełnić swoje zaświadczenie na druku Z-3, a następnie całość rozliczyć z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

ZUS nie wypłaca zasiłku opiekuńczego z urzędu – zawsze potrzebny jest poprawnie złożony wniosek Z-15A lub Z-15B.

Jak przygotować komplet dokumentów do Z-15A?

Sam wniosek Z-15A to tylko jedna część całej procedury. Żeby wypłata poszła sprawnie, warto wcześniej zgromadzić wszystkie dane i papiery, których ZUS lub pracodawca może wymagać, np. informacje o dziecku, drugim rodzicu i dotychczas wykorzystanych dniach opieki.

Przed wypełnieniem formularza dobrze jest przygotować kilka elementów, które przyspieszą cały proces:

• numer PESEL dziecka lub dane z dokumentu tożsamości dziecka, jeśli PESEL nie został nadany,
• dane pracodawcy jako płatnika składek – NIP, REGON albo PESEL i dokument tożsamości,
• informacje o drugim rodzicu i innych domownikach mogących sprawować opiekę,
• ewentualne orzeczenie o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka.

Osobną kwestią są zwolnienia lekarskie. Gdy lekarz wystawia e-ZLA, trafia ono do ZUS i pracodawcy przez system, ale przy braku profilu PUE po stronie pracodawcy musisz dostarczyć wydruk. W przypadku zaświadczenia w trybie alternatywnym przekazujesz oryginał pracodawcy lub do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych razem z wnioskiem Z-15A.

Prawo do zasiłku jest ograniczone czasowo – po upływie około 6 miesięcy od zakończenia zwolnienia ZUS może odmówić wypłaty świadczenia, nawet jeśli wniosek złożysz później.

Jak wypełnić formularz Z-15A krok po kroku?

Sam druk Z-15A ma kilka sekcji. Warto przejść je po kolei, żeby nie pominąć żadnej informacji. Formularz wypełnia się czytelnie, drukowanymi literami, zaznaczając właściwe opcje znakiem „X”. Część pól posiada krótkie opisy, które podpowiadają, co wpisać.

Dane wnioskodawcy i płatnika składek

Na początku podajesz dane identyfikacyjne – swój PESEL i datę urodzenia lub serię i numer dokumentu tożsamości, jeśli PESEL nie został nadany. Dalej wpisujesz imię, nazwisko, adres zamieszkania, telefon kontaktowy. Ten numer pozwala ZUS-owi szybko wyjaśnić ewentualne wątpliwości bez odsyłania wniosku.

W kolejnej części wpisujesz dane pracodawcy jako płatnika składek. Standardowo będzie to NIP i REGON. Jeśli pracodawca nie ma tych numerów, wskazujesz PESEL lub dane z dokumentu tożsamości oraz nazwę firmy albo imię i nazwisko pracodawcy. Przy okazji możesz podać numer rachunku bankowego, jeśli chcesz, by zasiłek opiekuńczy trafił na konto. Gdy nie wskażesz rachunku, wypłata nastąpi przekazem pocztowym.

Dane dziecka i oświadczenia

W części dotyczącej dziecka wpisujesz jego PESEL albo dane z dokumentu tożsamości, a także imię, nazwisko i datę urodzenia. Na końcu tej sekcji zaznaczasz, czy dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności z koniecznością stałej albo długotrwałej opieki. Taka informacja ma duże znaczenie dla limitu dni zasiłku opiekuńczego w roku.

Następnie przechodzisz do części „Oświadczenia”. Zaznaczasz tam, czy w domu jest ktoś, kto mógłby zaopiekować się dzieckiem. Wyjątek stanowią dzieci do 2 lat – nawet jeśli w tym samym gospodarstwie domowym mieszkają inni dorośli, możesz wnioskować o zasiłek. W tej sekcji informujesz także o systemie pracy zmianowej i o ewentualnej zmianie płatnika składek w danym roku, a jeśli zaznaczysz odpowiedź „TAK”, podajesz liczbę wykorzystanych dni opieki.

Drugi rodzic, małżonek i inni domownicy

Kolejne strony formularza poświęcone są osobom, które teoretycznie także mogą opiekować się dzieckiem. Wpisujesz dane drugiego rodzica, który mieszka z dzieckiem, zaznaczasz, czy pracuje i czy jest zatrudniony w systemie zmianowym. Gdy drugi rodzic już korzystał z zasiłku opiekuńczego, we wniosku wskazujesz, na które dziecko i przez ile dni.

Dalej znajduje się część „Dane Twojego małżonka” – uzupełniasz ją tylko wtedy, gdy małżonek mieszka z dzieckiem, ale nie jest jego biologicznym rodzicem. Osobne miejsce przewidziane jest dla innych członków rodziny sprawujących opiekę, na przykład babci czy dziadka. Wskazujesz tam osoby, które w danym roku otrzymały zasiłek opiekuńczy na to samo lub inne dziecko, i podajesz liczbę dni, z których skorzystały.

Podpis, data i najczęstsze błędy

Na końcu wpisujesz datę w formacie dd/mm/rrrr i składasz czytelny podpis. Tym samym potwierdzasz, że informacje są prawdziwe i że w razie zmiany sytuacji powiadomisz płatnika zasiłku. Sekcję „Uwagi” możesz zostawić pustą albo dopisać wyjaśnienia, na przykład przy skomplikowanej sytuacji rodzinnej.

Wielu wnioskodawców popełnia podobne pomyłki, które wydłużają wypłatę. Warto zwrócić uwagę na kilka punktów:

1. niepomijanie informacji o tym, czy w gospodarstwie są inni dorośli mogący sprawować opiekę,
2. prawidłowe podanie danych drugiego rodzica i liczby wykorzystanych dni opieki,
3. wyraźne zaznaczenie, czy dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności,
4. użycie aktualnego, używanego numeru telefonu, który pozwoli ZUS-owi szybko skontaktować się w razie braków.

Gdy dostajesz kolejne zaświadczenie lekarskie za ten sam, nieprzerwany okres opieki nad tym samym dzieckiem i nic się nie zmieniło, nie musisz składać nowego wniosku Z-15A.

Najczęstsze pytania o złożenie wniosku Z-15A

Wielu rodziców zastanawia się, czy musi składać Z-15A od razu po otrzymaniu zwolnienia. Przepisy nie mówią o konkretnym terminie, ale im szybciej dokument trafi do pracodawcy lub ZUS, tym wcześniej możesz spodziewać się wypłaty. Po długiej zwłoce możesz mieć trudność z dochodzeniem świadczenia, bo po kilku miesiącach prawo do zasiłku wygasa.

Częste pytanie dotyczy też tego, czy przedsiębiorca składa wniosek u siebie jako płatnika, czy w ZUS. W praktyce właściciel firmy, który jest ubezpieczony chorobowo, wysyła Z-15A bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – najlepiej przez PUE albo pocztą. Dołącza przy tym dane potrzebne do ustalenia wymiaru zasiłku, tak jak każdy inny ubezpieczony.

Pojawia się też wątpliwość, co zrobić, gdy pracodawca nie ma profilu na PUE ZUS. Wtedy jego obowiązkiem jest poinformować Cię pierwszego dnia pracy, że musisz dostarczać wydruk e-ZLA. Ty przekazujesz mu wydruk zwolnienia oraz wypełniony wniosek Z-15A, a płatnik składek dalej przesyła komplet dokumentów do ZUS po swojej stronie.

Osobnym problemem jest wybór między Z-15A a Z-15B. Jeśli opiekujesz się wyłącznie dzieckiem, nawet pełnoletnim, ale z orzeczoną niepełnosprawnością, używasz druku Z-15A. Formularz Z-15B służy wyłącznie do wnioskowania o zasiłek przy opiece nad innym chorym członkiem rodziny, na przykład nad współmałżonkiem czy rodzicem.