Skład tekstu: na co zwrócić uwagę?

Choć umiejętny skład tekstu jest kwestią indywidualnego wyczucia grafika, to jednak należy kierować się kilkoma zasadami, które mogą zadanie ułatwić.

Skład tekstu

Od składu tekstu wiele zależy. Dlaczego czytanie jednego bywa przyjemne dla oczu, a innego powoduje szybkie zmęczenie? Zdarza się, że nieświadomie oko wychwytuje w składzie błędy, które zaburzają odbiór całości.

Ważne elementy

Na co należy zwrócić uwagę przy składaniu tekstu? Po pierwsze ważna jest szerokość szpalty. W przypadku czasopism rzadko stosuje się skład na szerokość całej kolumny, bo utrudniałoby to pracę składającemu, ponadto taki tekst gorzej się czyta. Natomiast podział kolumny na zbyt wąskie szpalty powoduje często – zależnie od kroju pisma – brzydkie łamanie się tekstu, w wyniku czego powstają szpary. Zbyt duża liczba szpar w szpalcie sprawia, że w tekście tworzą się korytarze. Błędem składu może być też zbyt duża liczba wyrazów przenoszonych jeden pod drugim.

Na ustalenie prawidłowej odległości między wyrazami ma wpływ wiele czynników, takich jak odmiana kroju pisma, jego stopień, odległości międzyznakowe, interlinia. Przy składzie tekstu wyrównanego do lewej bądź prawej strony marginesu odstępy międzywyrazowe są równe. Jednak już przy tekście wyjustowanym mogą one być różne.

Takie wartości, jak odstępy międzywyrazowe czy odstępy pomiędzy poszczególnymi znakami, są ustawiane początkowo automatycznie przez program, w którym pracuje grafik. Można je natomiast modyfikować, jeśli zaistnieje taka potrzeba. Za typową odległość międzywyrazową uważa się 1/3 firetu, czyli 1/3 szerokości zajmowanej przez dwie litery „a”.

Jeśli odległości w tekście będą zbyt duże, proces czytania może zostać zakłócony. Wynika to z faktu, że zazwyczaj oko odczytuje całe grupy wyrazów, zaś zbyt duże przestrzenie pomiędzy nimi powodują rozbicie tekstu i zwalniają proces czytania.

W przypadku tekstu justowanego wpływ na odległości między wyrazami ma liczba tychże w wierszu. Możemy na nią wpływać, przenosząc (łamiąc) wyrazy, zmieniając ich odstępy międzyliterowe. Przy tym trzeba być ostrożnym i pamiętać, że poszczególne wersy nie mogą zbytnio się między sobą różnić.

Dobra czytelność

Zbyt małe odstępy międzyliterowe sprawiają, że obraz tekstu jest niespokojny, widać w nim plamy, co utrudnia czytanie. Aby zagwarantować dobrą czytelność przy małych rozmiarach liter, potrzeba „więcej światła” między nimi – i odwrotnie. Font w dużym rozmiarze będzie wymagał mniej światła, ciaśniejszy układ liter utworzy słowa, których ogólny kształt będzie łatwiejszy w odbiorze.

Generalna zasada to unikanie zbyt ciasnego lub zbyt luźnego składu. Takie drobiazgi mogą mieć bardzo istotny wpływ na odbiór biuletynu.

Małgorzata Żurniewicz-Turno, Agape

 

Ten artykuł ukazał się w „Biuletynie o Biuletynach”, jedynym newsletterze w Polsce poświęconym wyłącznie biuletynom firmowym i branży custom publishing. Zaprenumeruj newsletter bezpłatnie »