Pomyślmy o myślniku

To niby tylko znak graficzny, w dodatku zapisywany bardzo prosto – w postaci poziomej kreski. A jednak używanie go w zdaniach bywa kłopotliwe.

Pomyślmy o myślniku

Według definicji myślnik to inaczej pauza, czyli „znak graficzny (…), którego używa się zamiast domyślnego członu zdania, przed wyrażeniem uogólniającym, w celu nawiązania do pierwotnego toku zdania itp.” W druku myślnik zamiast pauzy (—) często występuje w postaci półpauzy (–).

Przyjrzyjmy się przykładom takich użyć oraz tym wszystkim przypadkom stosowania myślnika, które w tej definicji ukryto pod skrótem „itp.”. Warto pamiętać, że myślnika używamy pojedynczo – w sytuacji, gdy pominięto w nim część tekstu i ma nas to skłonić do refleksji – lub podwójnie, kiedy wydziela wtrąconą myśl lub dodatkowe wyjaśnienia.

• Unikanie powtórzeń
Myślnik może być użyty w zdaniu, aby uniknąć powtórzenia tego samego określenia.
W tym miesiącu przepracujemy 20 dni – w przyszłym już 24.

• Uogólnianie
Używamy go także przed wyrażeniem lub zdaniem uogólniającym coś, co wcześniej wymieniliśmy już szczegółowo.
Służbowy samochód i telefon, dostęp do specjalistycznej służby zdrowia przez całą dobę, ciągłe szkolenia na miejscu i wyjazdowe – to wszystko formy wynagrodzenia naszych pracowników poza pensją.

• Nawiązanie do wcześniejszej treści
Myślnik może się znaleźć w zdaniu po jego rozwiniętych członach w celu nawiązania do pierwotnej treści.
Jego niezwykłe talenty interpersonalne, ciągła chęć doskonalenia umiejętności zawodowych, niezwykła kreatywność – były powodem pewności, że wkrótce awansuje na zastępcę naszego dyrektora Działu Szkoleń i Rozwoju.

• Zamiast słowa posiłkowego
Myślnika możemy używać w miejsce takich słów posiłkowych, jak: jest, są – przed słowem to wprowadzającym orzecznik.
Interpunkcja – to trudna wiedza.
Reklama – to najlepszy wspomagacz sprzedaży.

• Wprowadzenie zaskoczenia
Można stawiać myślnik przed takim członem zdania, który jest dla czytelnika nieoczekiwany, aby pogłębić w nim efekt zaskoczenia.
Wszyscy siedzieli w ucichłej sali, w pełnym napięcia milczeniu – gdy nagle wpadło z hałasem dwoje dzieci.

• Zakresy liczb, przeciwstawienia
Myślników używamy pomiędzy liczebnikami oznaczającymi wartości przybliżone i zakresy liczbowe, a także między wyrazami, których znaczenie jest przeciwstawne.
Wszystkie poszukiwania mogą potrwać 4–5 dni.
Nie można oceniać wszystkich w myśl zasady biały – czarny.

• Wtrącenia
W dwa myślniki: otwierający i zamykający ujmuje się wyrazy lub wyrażenia wtrącone.
Te żarty – mimo dobrej woli kolegi – nie mogły nas rozśmieszyć.

Tę funkcję może pełnić także nawias lub dwa przecinki.

• Dialogi, wtrącenia odautorskie
Dwa myślniki to sposób na graficzne wprowadzenie wyrazów wtrąconych w cytowany tekst oraz komentarzy od autora w partiach dialogowych. Jeśli część odautorska kończy zdanie, stawiamy tylko jeden myślnik.
„W naszej sytuacji – powiedział prezes Kwiatkowski – łatwiej mówić o stabilnym wzroście, niż o przyspieszeniu.”

– To najlepszy pomysł – powiedział nasz znajomy, gdy zaproponowaliśmy wyjście na kolację. – W przeciwnym wypadku wszyscy tu pomrzemy z głodu.

Pojedyncze myślniki możemy stosować we wszystkich partiach dialogowych.
– Ależ tu pięknie!

To większość sytuacji, w których używamy w zapisach zdań myślnika. Warto także pamiętać, że przed myślnikiem pomija się graficzny znak przecinka, pozostają natomiast wykrzykniki, znaki zapytania i wielokropki.
– Czy to już koniec tekstu? – zapyta czytelnik.
– Na to wygląda… – odpowiada autorka.

Zofia Kościelna, WENA, www.wena.waw.pl

 

Ten artykuł ukazał się w „Biuletynie o Biuletynach”, jedynym newsletterze w Polsce poświęconym wyłącznie biuletynom firmowym i branży custom publishing. Zaprenumeruj newsletter bezpłatnie »