Idą Święta, idą Święta, czas pomyśleć o… pisowni

Podczas pisania życzeń świątecznych i innych tekstów związanych z wyjątkowymi okresami w roku, należy pamiętać o właściwej pisowni ich nazw. Z najbliższymi Świętami związanych jest tylko kilka terminów, dlatego pochylimy się także ogólniej nad słownictwem opisującym religie.

Idą Święta, idą Święta, czas pomyśleć o... pisowni

Słowo „święta”, jako rzeczownik pospolity w liczbie mnogiej, pisze się małą literą. Słowo to oznacza zbiór najróżniejszych, na swój sposób wyjątkowych, dni – Dzień Kobiet, Święto Pracy, Boże Ciało, Dzień Niepodległości… Pisząc o tych świętach, używa się małej litery. W nazwie „Święto Pracy” litera jest wielka, ponieważ jest to integralna część nazwy własnej; jednak kiedy chcemy napisać „1 maja nie pracuję, bo to święto”, użyjemy małej litery. Jednak w dwóch przypadkach tradycja – a za nią również norma językowa – nakazuje pisownię wielką literą. Dotyczy to dwóch najważniejszych w katolickim kalendarzu liturgicznym świąt – Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy.

Święta i święta, Post i posty

Nazwy obu tych świąt można zastąpić po prostu określeniem „Święta”, pisanym wówczas wielką literą. Dlatego należy pisać „Wesołych Świąt!” a nie „Wesołych świąt!”. Trzeba jednak pamiętać, że słowo „święta” w tym wypadku nie jest częścią nazwy własnej, więc kiedy stosuje się je łącznie z samą nazwą święta, a nie jako jej synonim, używa się już litery małej, np. „święta Bożego Narodzenia”, „święta Wielkiej Nocy”.

Boże Narodzenie można jeszcze zastąpić słowem „Gwiazdka”, dla odróżnienia od rzeczownika pospolitego pisanego wielką literą. Podobnie wielką literą pisze się nazwę „Wigilia”, oznaczającą przeddzień Bożego Narodzenia, dla odróżnienia od rzeczownika pospolitego „wigilia”, oznaczającego dzień poprzedzający każde święto.

Święta innych religii również pisze się wielkimi literami, choć – ze względu na polską tradycję w tym zakresie, a raczej jej brak – nie można zastąpić ich nazw określeniem „Święta” pisanym wielką literą. Nie są to też reguły w stu procentach konsekwentne, więc warto w razie wątpliwości podpierać się słownikiem.

Wielką literą pisze się np. nazwę „Pascha” (święto żydowskie i prawosławne), „Chanuka” (święto żydowskie) czy „Święto Ofiar” (muzułmańskie). Nazwę „ramadan” pisze się małą literą, choć analogiczną nazwę „Wielki Post”, już wielkimi. Tu wytłumaczeniem jest oczywiście tradycja. Nazwę „adwent” pisze się małą literą. Nazwę żydowskiego cotygodniowego święta, szabatu, zapisujemy małą literą, podobnie jak nazwę świętej dla chrześcijan niedzieli. Mimo świątecznego charakteru są to zwykłe nazwy dni tygodnia.

Religie, wyznawcy, świątynie

Nazwy religii, wyznań i światopoglądów zapisuje się małymi literami, np.: „chrześcijaństwo”, „katolicyzm”, „judaizm”, „islam”, „ateizm”, „agnostycyzm”, „buddyzm”, „ewangelicyzm”. Podobnie pisze się również nazwy wyznawców i przedstawicieli poszczególnych grup, np. „chrześcijanin”, „katolik”, „żyd”, „muzułmanin”, „ateista”, „agnostyk”, „buddysta”, „ewangelik”. Warto jednak dodać, że nazwa „żyd” oznacza tylko wyznawcę judaizmu. Nazwę narodowości pisze się zawsze wielką literą (a więc Żyd). Można więc śmiało napisać, że nie każdy Żyd jest żydem.

Nazwy świątyń – o ile nie są to nazwy własne – pisze się małą literą, np. „kościół”, „meczet”, „katedra”, „zbór”, „synagoga”. Oczywiście sytuacja zmienia się, kiedy mowa jest o konkretnych obiektach, które mają swoje nazwy, jak Wielki Meczet w Dżenne, Synagoga Nożyków czy Bazylika Grobu Pańskiego – takie nazwy własne pisze się wielkimi literami.

Inaczej jest np. w przypadku katedry warszawskiej – tu oba słowa opisują rodzaj świątyni i jej lokalizację, ale nie są uznawane za nazwę własną. W przypadku kościołów zwykle podaje się również, jaki święty jest ich patronem, np. „kościół pod wezwaniem św. Jozafata”. Skrót od „pod wezwaniem” to „pw.” lub rzadziej „p.w.”. Wielką literą pisze się również słowo „Kościół” w znaczeniu instytucjonalnym albo jako określenie zbiorowości, np. „Kościół katolicki”, „Kościół ewangelicki”, „Kościół bizantyjsko-katolicki” – z drugim członem zapisanym małą literą. Jednak, kiedy mowa o instytucji i podana jest jej pełna, urzędowa nazwa, stosuje się litery wielkie, np. „Kościół Ewangelicko-Reformowany”.

Na koniec małe powtórzenie, ale też coś nowego. Słowem „Święta”, pisanym wielką literą, zastępujemy nazwę „Boże Narodzenie”. Nazwę święta „Nowy Rok” również piszemy wielkimi literami. Dobrym zakończeniem tego tekstu będzie przywołanie najczęstszego użycia tych nazw: Wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku!

Tadeusz Baranowski, Agape

 

Ten artykuł ukazał się w „Biuletynie o Biuletynach”, jedynym newsletterze w Polsce poświęconym wyłącznie biuletynom firmowym i branży custom publishing. Zaprenumeruj newsletter bezpłatnie »